Tik-tak, tik-tak. Czasem po prostu przychodzi taki dzień, że czujesz się jak trybik w maszynie. Odbierasz pocztę, przeglądasz maile, opiniujesz dokumenty, rozmawiasz z ludźmi, dostajesz nowe zadania do wykonania. Jednocześnie stoisz obok siebie. Patrzysz jak ręce stukają w klawiaturę i zastanawiasz się jak skuteczny musi być smar w czubkach palców, skoro stukasz tak szybko a nie wydobywa się spod nich dym. Patrzysz jak do ust zbliża się kubek z kawą i mimowolnie przypomina ci się scena ze stacji benzynowej, scena tankowania paliwa do baku pojazdu.

Miało być tak pięknie: kariera, awans, wakacje na Balearach i 20-metrowa limuzyna.

A jest poczucie bezradności, uprzedmiotowienia. Emocjonalna pustka, brak pozytywnej motywacji. Pewnie też początek choroby wrzodowej.

Spróbuj inaczej.

Narzędzie pierwsze: guzik alarmowy

W pewnym badaniu naukowym uczestnicy wykonywali określone zadanie, a jednocześnie byli narażeni na bardzo stresujący hałas. Przypadkowo wybranej połowie grupy powiedziano, że jeżeli hałas okaże się zbyt dokuczliwy, mogą go wyłączyć, przyciskając guzik. Jednocześnie prowadzący badanie prosił, żeby wciskać guzik jedynie wtedy, gdy hałas będzie już naprawdę nie do zniesienia. Nikt z badanych nie wcisnął guzika. A mimo to u osób z tej grupy wystąpiło mniej negatywnych skutków stresu (jak brak tolerancji frustracji i niemożność koncentracji) niż u tych, które wytrzymały dokładnie ten sam poziom hałasu bez możliwości wciśnięcia przycisku paniki. W jakiś sposób fałszywe przekonanie, że potencjalnie kontrolują sytuację, zmniejszył odczuwany przez tych ludzi stres.

Efekt guzika alarmowego sugeruje, że stres jest szkodliwy nie jako określone wydarzenie samo w sobie, ale jako groźba dalszego trwania, a nawet pogłębienia się. Guzik alarmowy nie redukował poziomu hałasu, ale likwidował zagrożenie. Uczestnik badania mógł sobie powiedzieć: jeżeli będzie gorzej, zawsze będę mógł wcisnąć guzik. Ludzie o wiele lepiej tolerują różne sytuacje, jeżeli są przekonani, że gdy zajdzie potrzeba, przejmą nad nimi kontrolę.

Wskazówki coachingowe: Wybierz jedną powtarzającą się sytuację z twojego życia zawodowego lub jedno z zadań do wykonania. Jak możesz wpłynąć na jakiś aspekt jego realizacji – zmienić go, dopasować do warunków? Opracuj krótką procedurę analizy sytuacji i możliwych zmian w realizacji.

Narzędzie drugie: pozytywna informacja zwrotna

W badaniu tzw. małpy-kierownika, dwie małpy siedziały obok siebie przy biurkach. Każda miała przed sobą przycisk. Jeśli jedna z nich, wyznaczona na kierownika, nie nacisnęła swojego przycisku w ciągu pięciu sekund, obie małpy otrzymały nieprzyjemny (aczkolwiek nieszkodliwy) wstrząs elektryczny. Druga małpa mogła przyciskać swój guzik lub nie, wedle własnego uznania, bo nie był on do niczego podłączony i nie wiązały się z tym żadne konsekwencje. Obie małpy spędzały sześć godzin „w pracy” przy biurkach z guzikami do naciskania. Następnie otrzymywały sześć godzin przerwy, po czym wracały do pracy – i tak dzień po dniu. Obie były dobrze karmione i utrzymywały swoją wagę.

Po upływie około trzech tygodni od rozpoczęcia eksperymentu druga małpa robiła wrażenie znudzonej, ale poza tym niczego jej nie brakowało. Małpa-kierownik w tym momencie przeważnie już nie żyła, a badanie lekarskie stwierdzało, że przyczyną zgonu były wrzody.

Małpa-kierownik (niejako z definicji) raczej nie rozumiała po co to robi. Nie uzyskiwała pozytywnej informacji zwrotnej (brak impulsu elektrycznego to zaledwie motywacyjny czynnik higieny, nie powoduje więc wzmocnienia motywacji). Nie mogła również dyskutować na temat wysokich wymagań, polegających na dużej częstotliwości reakcji. Druga małpa również nie miała kontroli nad wstrząsami, które otrzymywała (przycisk zupełnie nie działał), ale nie było ich wiele, bo małpa-kierownik dobrze wywiązywała się ze swojego zadania. Brak kontroli u drugiej małpy nie miał żadnego znaczenia w tym badaniu.

Wskazówki coachingowe: Przygotuj kilka krótkich pochwał (zgodnie z zasadami pozytywnej informacji zwrotnej – pokaż konkretne działanie, efekt i odnieś do wyższego celu) podpisanych różnymi nazwiskami. Mogą to być osoby, które podziwiasz zawodowo, ulubieni aktorzy lub postacie literackie. Prześlij sobie mailem jedną taką pochwałę za każdym razem, gdy zakończysz angażujące lub długotrwałe zadanie.

Narzędzie trzecie: drzewko do podlewania

Dwie badaczki, Ellen Langer i Judith Rodin, zwróciły uwagę, że starsi ludzie, przebywający w droższych i zdawałoby się posiadających lepszą opiekę domach spokojnej starości, umierali szybciej niż mieszkańcy instytucji o zdecydowanie niższym standardzie opieki. W eksperymentalnym badaniu powierzono wybranej grupie mieszkańców domu opieki odpowiedzialność za swoje otoczenie (do ich pokojów wstawiono rośliny doniczkowe i powierzono im podlewanie i opiekę nad nimi), podczas gdy reszcie powiedziano, że kwiatkiem zajmie się personel (kwiatki również znalazły się w pokojach tych osób). Pensjonariusze, których nakłoniono do wzięcia odpowiedzialności za siebie samych oraz rośliny, stali się bardziej aktywni, bardziej ożywieni i czuli się szczęśliwsi. Także ich stan zdrowia był lepszy, na co wskazywały przeprowadzone przez lekarzy analizy rejestrów medycznych domu opieki. Najbardziej spektakularnym odkryciem był fakt, że uczestnikom z grupy odpowiedzialności dawano większe szanse na przeżycie kolejnych osiemnastu miesięcy po zakończeniu badania.

Wskazówki coachingowe: Znajdź wśród swoich obowiązków taki, którego realizacja wymaga dbałości, sumienności i drobiazgowości, a który nie jest zbyt trudny i daje wizualne efekty (np. projektowanie formularza wniosku, formatowanie tabelki raportu, porządkowanie archiwum starych raportów, dzwonienie do stałych klientów na krótką pogawędkę podtrzymującą relacje, szukanie nowych potencjalnych klientów). Codziennie przeznacz na niego 15-30 minut, nawet jeśli normalna praca tego nie wymaga.

Opisy badań naukowych i więcej ciekawych i inspirujących informacji o sukcesie i życiu znajdziesz w książce "Zwierzę kulturowe" Roya F. Baumeistera (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011). Książka jest dostępna w cenie ze zniżką w e-księgarni www.ksiegarnia.pwn.pl. Wykorzystanie za wiedzą Wydawcy.

Wykorzystanie za wiedzą Wydawcy.

Link bezpośredni do książki w księgarni:
http://ksiegarnia.pwn.pl/produkt/65443/zwierze-kulturowe.html