Coaching nie przebiega jak występ magika - płacisz, siadasz na widowni i obserwujesz cudzą pracę. Traktując go w ten sposób, dajesz podwładnym,  przełożonym, a także samemu/samej sobie jasny sygnał: w gruncie rzeczy nie zależy mi na zwiększaniu efektywności inwestycji, rozwoju kapitału ludzkiego, wzmacnianiu relacji, sprawnym rozwiązywaniu konfliktów, utrzymaniu równowagi praca-życie osobiste.

Zaangażowanie w swój osobisty proces rozwoju może przejawiać się na kilka sposobów: wykonywanie dodatkowych ćwiczeń, wymyślanie własnych krótkich ćwiczeń rozwijających wybrane wymiary indywidualnej wartości (wszystkich wymiarów jest 24, to duże pole do popisu), zbieranie doświadczeń życiowych pod zamierzonym kątem i samodzielna refleksja nad nimi, tworzenie i opisywanie scenariuszy przyszłości, analizowanie przeszłych kluczowych momentów życiowych, rozwijanie umiejętności tworzenia wachlarza możliwych rozwiązań dla codziennych czynności, lektura artykułów i książek z zakresu coachingu, rozwoju i psychologii itd.

Szczególnie warto przyjrzeć się lekturze artykułów i książek z zakresu psychologii.

Tak, tak, nie jesteś psychologiem.

Tak samo jak nie jesteś specjalistą od kartografii, a przecież korzystasz z map i odbiornika GPS by poruszać się po mieście i by dotrzeć do celu na wakacyjnej wyprawie.

Tak samo jak nie jesteś wykwalifikowanym kucharzem, a przecież przygotowujesz posiłki dla siebie, rodziny i znajomych.

Warto znać nieco psychologii na własny użytek. Dzięki temu życie dostarcza mniej nieprzyjemnych niespodzianek, kosztuje mniej nerwów i ogólnie przebiega w bardziej spokojnej atmosferze.

Bo jeśli nie, to...

...będziesz mieć znikomy pozytywny wpływ na otaczających cię ludzi w domu i w pracy. Istnieją cztery możliwe rodzaje rezultatów każdego działania: skutki fizyczne będące materialną konsekwencją danego działania, skutki psychologiczne (emocje, zmiana obrazu własnej wartości), skutki społeczne (reakcje innych osób, które były świadkami działania lub się o nim dowiedziały od takich świadków) oraz skutki kulturowe (refleksja i wnioski na przyszłość). Gdy nie wiesz że istnieją wszystkie cztery a tylko np. fizyczne i społeczne, wtedy nie zdajesz sobie sprawy że twój w zamiarze miły gest podkopuje pewność siebie drugiej osoby, że tak naprawdę wyrządzasz drugiej osobie krzywdę. Owszem, każdy jest odpowiedzialny za swoje własne emocje i myśli, ale nie każdy potrafi nimi świadomie zarządzać. Stąd odpowiedzialność spoczywa również na każdym z nas, żeby spróbować przewidzieć jakie reakcje we wszystkich czterech obszarach wywoła dane zachowanie, wypowiedź lub gest (ludzie są zdolni do takiego przewidywania dzięki mózgowi).

...będziesz pomijać etap określania rzeczywistości (R)eality w modelu coachingu GROW. Cel który chcesz osiągnąć w procesie coachingu musi być realistyczny. Istnieją bowiem granice naginania się otoczenia do naszych planów i po ich osiągnięciu raczej ty się złamiesz niż one. Uświadomienie sobie tego w postaci porażki bywa bolesne. Lepiej wiedzieć to z góry.

...będziesz skupiać się na teraźniejszości i przyszłości kosztem przeszłości. Przeżywanie pozytywnych emocji jest podstawowym elementem każdej motywacji do działania. Pozytywne emocje można rozpatrywać pod kątem teraźniejszości (i odczuwać radość, zachwyt, spokój, zapał, rozkosz), przyszłości (optymizm, nadzieja, wiara, ufność), przeszłości (satysfakcja, zadowolenie, spełnienie, duma, pogoda ducha). Jeśli skupiasz się na tym by aktualnie przeżywać miłe chwile (np. radość z tego co masz lub zapał do wykonywania danej czynności) i by przeżywać je jutro, za tydzień lub za miesiąc (np. patrzysz z nadzieją na nowe zadanie, że przebiegnie tak dobrze jak twoje ostatnie zadanie), ale zaniedbasz przeszłość (np. odczuwasz niepokój z powodu spraw zakończonych w złej atmosferze lub nie cieszą cię twoje dotychczasowe osiągnięcia), to na jakiej podstawie zakładasz, że to się zmieni w przyszłości ("puk, puk, to ja - rzeczywistość - pukam do drzwi")? Nieważne co uda ci się osiągnąć - zawsze coś będzie rzucać na to cień i nie będziesz się tym cieszyć. Będziesz zawsze odczuwać pragnienie, lecz nigdy go nie ugasisz. Niezbyt to rozsądne spędzić życie na ciągłej gonitwie do przodu i nigdy nie przystanąć na odpoczynek.

...będziesz osiągać cele jeden po drugim, ale w głębi serca pozostaniesz osobą łatwą do zranienia, niepewną swojej wartości, polegającej na szczęściu w kontaktach z innymi ludźmi, pozbawioną siły woli i niezdolną do znoszenia trudności. Osiąganie celów nie jest bowiem wartością osobistą człowieka, nie zjednuje przyjaciół (co najwyżej pasożytów-oportunistów) i nie buduje kapitału na przyszłość. Osiągnięcia poparte wartościami takimi jak mądrość, wiedza, męstwo, wytrwałość, humanitaryzm, dobroć, sprawiedliwość, bezstronność, umiar, pokora, wdzięczność, poczucie humoru, taką zdolność tworzenia kapitału - inwestowania w ciebie - posiadają.

...będziesz korzystać jedynie z obiektywistycznego sposobu uczenia się - przez własne doświadczenie zmysłowe. To jest dobre, to jest przyjemne, to jest przykre, to jest nudne. Jak wiele zdołasz się nauczyć, doświadczyć, przeżyć, mając do dyspozycji 24 godziny? I tak większość przeżyć będzie dla ciebie niedostępne, ponieważ będziesz się ich bać, nie będziesz ich rozumieć, w ogóle nie będziesz mieć fizycznej możliwości doświadczenia ich. Jeśli jednak dowiesz się, że istnieją także pragmatyczne źródła wiedzy (oparte na znakach i symbolach takich jak pismo) oraz interpretywistyczne źródła wiedzy (analiza wewnętrzna oparta na indywidualnej strukturze myśli, emocji i przeżyć), wtedy zrozumiesz i dowiesz się o wiele więcej. A twoje możliwości działania na przyszłość staną się bogatsze.

To kilka wybranych informacji psychologicznych, które warto znać na własny użytek. Nie trzeba być psychologiem, żeby z nich korzystać we własnym życiu, dla dobra innych i siebie. Więcej wartych przemyślenia teorii i informacji o coachingu, psychologii, uczeniu się, oraz proste ćwiczenia możliwe do wykonania nawet bez pomocy coacha znajdziesz w książce ""Psychologia coachingu" Ho Lawa, Sary Ireland, Zulfiego Hussaina (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010) Książka jest dostępna w cenie ze zniżką w e-księgarni www.ksiegarnia.pwn.pl.

Dla Wydawnictwa Naukowego PWN
Mariusz Ludwiński, specjalista użyteczności wiedzy