To tak jakby twierdzić, że jedyną istniejącą czekoladą jest mleczna czekolada. Zapakowana w radosne kolory, czerwony, żółty i zielony, słodka, rozpływająca się w ustach. Błyskawiczny zastrzyk energii.

Ale istnieje też gorzka czekolada. Poważna - nawet przez kolor opakowań, zwykle utrzymany w brunatnej estetyce. Szlachetna. Dla znawców.

Podobnie istnieją zasady sukcesu, które promują rozwagę, unikanie kłopotów i skrupulatne pilnowanie by zawsze osiągać swoje cele w projektach, których efekt nie jest zależny od nas.

Czy te gorzkie zasady są praktyczne? Tak - jeśli za praktyczne uznajesz przekazy w bajkach, baśniach, przysłowiach, ludowych legendach, filmach, serialach i literaturze.

Przekonał się o tym Włodzimierz Leński, jedna z głównych postaci "romansu wierszem" Aleksandra Puszkina "Eugeniusz Oniegin". Leński to młody ziemianin, bogaty, piękny, wszechstronnie wykształcony w Niemczech, serio traktujący ludzi i życie, a jednocześnie idealista, marzyciel, wielbiciel poezji romantycznej (sam też pisze wiersze). Jego sąsiadem i bliskim przyjacielem jest Oniegin. Obaj żyją na prowincji, gdzie wiodą długie rozmowy o świecie, ideałach i miłości. Leński kocha się w pewnej Oldze, której oświadcza się z zachowaniem wszelkich form. Zostaje przez dziewczynę przyjęty i oczekuje bliskiego ślubu. Jednak w trakcie jednego z balów, głęboko dotknięty oznakami przychylności Olgi dla Oniegina, w odruchu urazy wyzywa Oniegina na pojedynek. Ginie od pistoletowego strzału z ręki przyjaciela.

Gorzka zasada sukcesu wynikająca z jego historii to: nie wdawaj się w bezpośrednie konfrontacje.

Inną zasadę zawiera historia Abo Szmula, narratora i bohatera powieści Icyka Mangera „Księga raju, czyli przedziwne żywota opisanie Szmula Aby Aberwo”. Wedle starej żydowskiej legendy, każdy człowiek przed urodzeniem przebywa w Raju jako aniołek. Jednak żadnemu ze śmiertelnych nie udaje się zachować w pamięci tego okresu: pożegnalny prztyczek w nos usuwa ze świadomości wszelki ślad po Raju. Chytremu Szmulowi udaje się jednak uniknąć tego prztyczka i kiedy pojawia się na ziemi jako nowo narodzone dziecko, wszystko pamięta. Postanawia więc podzielić się z ludźmi swoją wiedzą o Raju, który zdumiewająco przypomina Ziemię - aniołowie umieszczeni na niższych szczeblach struktury społecznej muszą ciężko pracować, funkcjonują rozmaite zakłady produkcyjne i usługowe (są także szynki i gospody), praktyki religijne mieszkańców mieszają się w ich życiu z przyziemną zawiścią i rywalizacją, oszustwami i kradzieżami. Opowieść Szmula o Raju spotyka się z niedowierzaniem i zgorszeniem słuchaczy, prawowiernych Żydów. Zarzucają mu zmyślanie i mijanie się z prawdą, odrzucają jego słowa i jego samego.

Gorzka zasada sukcesu wynikająca z jego historii: nie trać czasu na przekonywanie opornych.

Znacznie lepiej z gorzkimi zasadami sukcesu poradził sobie Stanisław Wokulski, bohater "Lalki" Bolesława Prusa.  Wokulski dążył do zdobycia serca panny Izabeli Łęckiej. W tym celu Wokulski podejmował wiele działań, mających go zbliżyć do rodziny Łęckich i Izabeli: grywał z ojcem Łęckim w pikietę i pozwalał mu wygrywać drobne sumy, wykupił zastawione przez szlachcica srebra, a także weksle Łęckiego. W celu polepszenia kondycji materialnej Łęckich kupuje nawet (przez podstawionych licytantów) ich kamienicę, grubo przepłacając jej faktyczną wartość. 
W końcu miłosne uczucia Wokulskiego do panny Izabeli Łęckiej kończą się bolesnym rozczarowaniem. Miało to miejsce w pociągu, którym jechał Wokulski, Izabela i jeden z jej znajomych, Starski. Łęcka i Starski rozmawiali między sobą po angielsku, ponieważ wiedzieli że Wokulski nie zna tego języka. W rozmowie wspominali swoje niedawne poufałości erotyczne i wyśmiewali przywiązanie Wokulskiego do dziewczyny. Nie wiedzieli jednak, że Wokulski w tajemnicy przed dłuższy czas uczył się angielskiego i opanował dość biegle ten język. Doskonale więc wiedział o czym mówią. Nie zareagował jednak agresywnie, nie wyzwał Starskiego na pojedynek (gorzka zasada numer 1). Przez całą podróż nie zdradził się znajomością języka, a po zakończeniu podróży podjął kilka ważnych, choć bardzo dla niego nieprzyjemnych decyzji – zerwał stosunki z Łęckimi, zrezygnował ze spółki handlowej, sprzedał sklep i podążył w nieznane, by zacząć od nowa. Nie próbował ich przekonywać, perswadować czy też szantażować (gorzka zasada numer 2). Zdecydował nie przejmować się więcej próżną i pozerską rodziną Łęckich. Dzięki temu znów mógł przeżyć coś pięknego, doświadczyć wielu radości życia.

Więcej życiowych wyborów i sposobów ich podjęcia przez bohaterów literackich znajdziesz w książce „1600 postaci literackich” Andrzeja Z. Makowieckiego (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011). Książka jest dostępna w cenie ze zniżką w e-księgarni www.ksiegarnia.pwn.pl. Wykorzystanie za wiedzą Wydawcy.