Uwaga, produkt wysoce niebezpieczny! Trwale od siebie uzależnia i może mieć nieprzewidziane skutki uboczne.
– Takie ostrzeżenie, ale w pozytywnym kontekście, w odróżnieniu od tych z paczek papierosów, powinno się znaleźć w materiałach reklamujących MBA na najbardziej prestiżowych uczelniach świata – żartuje Mariusz Staniszewski, prezes Noble Funds TFI i członek 30-osobowego klubu alumnów Graduate School of Business University of Chicago. Jego zdaniem, wstrząs wywołany szansą obcowania z wiedzą najwyższych lotów, a także laureatami Nagrody Nobla i ludźmi z top managementu największych światowych korporacji, wywołuje nieodwracalne zmiany. Życie „po” już nigdy nie jest takie samo:
– Studia znakomicie leczą z naszych historycznych kompleksów i otwierają oczy, że stać nas na dużo więcej – mówi Staniszewski. – Zazwyczaj Polacy poziomem wiedzy biją na głowę menedżerów z krajów i firm, które przez lata były obiektem naszych menedżerskich marzeń. Wolty zawodowe absolwentów są najlepszym tego dowodem.
Mariusz Staniszewski już w trakcie studiów zdecydował, że zamieni korporację (Credit Suisse Asset Management) na start-up w grupie Leszka Czarneckiego. Grzegorza Bielowickiego (też absolwenta uniwersytetu w Chicago) zainspirowały do sprzedaży firmy logistycznej Euroad i skoncentrowania się na tym, co go pociąga najbardziej: działalności w branży private equity.
– To były jedne z najlepiej wydanych pieniędzy w moim życiu – nie ma wątpliwości Grzegorz Bielowicki.

Plaster na brakujące kompetencje

O mocnym efekcie MBA mówi znakomita większość absolwentów, także tych, którzy nie planują zmiany pracy. To świetna okazja do „resetu”, wzniesienia się ponad bieżące sprawy i spojrzenia na własną działkę w firmie na nowo. Wojciech Rabiej, członek zarządu i dyrektor finansowy Link4, był przekonany, że lata doświadczeń w konsultingu oraz stanowisko dyrektora finansowego w instytucji ubezpieczeniowej wystarczą, żeby „ogarnąć” całą spółkę i zachodzące w niej procesy:
– Studia MBA przekonały mnie, jak bardzo się myliłem – wyjaśnia. – Dzięki nim już nie muszę wyważać otwartych drzwi. Gdy pracuję nad finansową stroną biznesplanu, wykorzystuję zdobytą na zajęciach wiedzę z zakresu planowania, tworzenia strategii, marketingu czy HR. Menedżerowie najbardziej cenią w MBA możliwość uzupełnienia kompetencji, których w swojej dotychczasowej ścieżce kariery nie mogli rozwinąć w pełni, albo szansę potwierdzenia swoich przekonań o tym, co decyduje o sukcesie w biznesie. Finansista czy prawnik podkreślają z reguły znaczenie zajęć z zakresu miękkich aspektów w zarządzaniu, a humanista – korzyści, jakie przynosi lepsze zrozumienie liczb. Taką motywacją kierował się choćby Michał Nastula, prezes Eureko Polska i absolwent filologii angielskiej. W MBA w paryskim ESCP-EAP najbardziej pociągała go możliwość poszerzenia wiedzy właśnie o funkcjonowaniu finansów firmy, a dopiero w drugiej kolejności – o marketingu czy zarządzaniu strategicznym.
Bogusław Leśnodorski, współzałożyciel kancelarii prawnej Leśnodorski i Ślusarek, zdecydował się na studia w hiszpańskim IESE, bowiem wśród najlepszych uczelni tego typu na świecie szkoła ta słynie z tego, że wykracza poza ścisłe, biznesowe ramy – ma ambicje przyciągania ludzi również spoza ściśle rozumianego biznesu, aczkolwiek z aspiracjami bycia „liderami przyszłości” (Leśnodorski studiował między innymi z podróżnikiem Markiem Kamińskim). Dzięki temu mógł rozwinąć kompetencje z zakresu umiejętności miękkich, co przy zarządzaniu stuosobowym zespołem ambitnych prawników okazało się nie do przecenienia.
Oczywiście, nie sposób w ramach jednego programu pogodzić oczekiwań wszystkich uczestników studiów. Na przykład Marcina Sokołowskiego, marketing managera na region CEE w Epicor Software, absolwenta Executive MBA na Politechnice Warszawskiej – nieco rozczarował stopień drobiazgowości niektórych specjalistycznych przedmiotów, na przykład rachunkowości.
– Zamiast poznawania mechanizmów rządzących finansami przedsiębiorstwa, wymagał wykucia rzeczy, które szefowi marketingu prawdopodobnie nigdy nie przydadzą się w praktyce, za to zajmowały zbyt wiele cennego czasu – tak Sokołowski opowiada o wybranym przez siebie programie MBA.
– Największe zapotrzebowanie na wiedzę wywołuje awans – podsumowuje lapidarnie Robert Niewiadomski, prezes spółki Agros Nova, który na program MBA w Polish Open University zdecydował się, gdy otrzymał propozycję przejścia ze stanowiska dyrektora marketingu na obecne. Paradoksalnie, nie chwali swoich studiów za wiedzę z konkretnych dziedzin, ale za przekonanie go, że o skuteczności w biznesie w największym stopniu decyduje tak zwany nos. I to właśnie instynkt, którego przecież nie można się nauczyć, pozwala być skutecznym menedżerem czy przedsiębiorcą, zaś na zajęciach jedynie otrzymujemy podpowiedź, jak wykorzystać go do jeszcze efektywniejszej pracy.
To jednak nie są jedyne pożytki, jakie płyną ze szkoleń menedżerskich.

Wyrzeczenia i benefisy

– Pracując w jednym zespole z konsultantem z Francji, finansistą z Arabii Saudyjskiej, prawnikiem z Izraela, specjalistą od zarządzania marką z Portugalii, analitykiem z firmy private equity z USA czy lekarzem z Indii, zdobywa się wiedzę i umiejętności znacznie wykraczające poza to, co oferują podręczniki czy najlepszy nawet wykład na Kellogg School of Management – przekonuje Łukasz Ingielewicz, który dla rocznego programu w tej szkole zostawił pracę konsultanta w znanej firmie doradczej w Warszawie.
Kolegami Grażyny Piotrowskiej-Oliwy, prezes Orange, ze studiów Executive MBA na INSEAD (długo była jedyną Polką z tym prestiżowym dyplomem; potem uzyskała go także Beata Stelmach, członek zarządu Prokomu) są między innymi najbogatszy Pakistańczyk (przylatywał na zajęcia własnym falconem), szef Grupy Metro na Azję i szef laboratoriów SAP. Z większością z nich ma stały kontakt – na LinkedIn tworzą podgrupę.
– Fascynujące w tych studiach jest otwarcie oczu na panującą amatorszczyznę w wielu obszarach, prezentowaną również przez osoby, które – mierząc umiejętności naszą, polską miarą – wydają się mieć ogromne doświadczenie biznesowe – mówi Grażyna Piotrowska-Oliwa. – Tymczasem od najnowszych światowych praktyk zarządzania wielu z nich dzielą lata świetlne.
Prezes Orange uczula jednak, że studia MBA to nie jest bułka z masłem.
– Do wyzwań intelektualnych dochodzą czysto fizyczne poświęcenia: mnóstwo ciężkiej nauki, a także nieobecność w pracy aż przez 13 tygodni w ciągu 14 miesięcy – przestrzega. Dlatego Grażyna Piotrowska-Oliwa nie zdecydowała się na Harvard, jak mówi: „killer dla menedżera ze względu na jetlagi”.
– Prowadzone za granicą studia dzienne wymagają poważnego traktowania i zaangażowania na 110 procent – nie ma wątpliwości Michał R. Kowalski, przewodniczący rady nadzorczej Textonu, absolwent MBA na Uniwersytecie McGill w Montrealu, który na czas kształcenia całkowicie zrezygnował z obowiązków zawodowych, a na opłacenie nauki – oprócz otrzymanego stypendium International Institute of Education z Nowego Jorku – przeznaczył wszystkie oszczędności.