Robert Kowalkowski świetnie by się spisał w roli "białego kołnierzyka" w każdej europejskiej stolicy. 32 lata, biegły angielski i niemiecki, imponujące CV. Naukę na wydziale rolniczym olsztyńskiej Akademii Rolniczo-Technicznej łączył z międzywydziałowymi studiami z zarządzania oraz marketingu. Potem dzienne finanse i bankowość u Koźmińskiego, stypendium na Handelshochschule Leipzig, jednej z dwóch najlepszych szkół biznesu w Niemczech, i półroczny staż w tamtejszym oddziale Ernst & Young. Kariera w konsultingu stała przed nim otworem. Jednak pięć lat temu Kowalkowski postanowił wrócić do Lubawy, by pomóc ojcu ratować niewielką firmę przetwórstwa owocowo-warzywnego.
- Pozornie wszystko wydawało się być w porządku: przyzwoite obroty, ugruntowana pozycja, zyski pozwalające na niezłą egzystencję - wspomina.
Refleksja wielu drobnych przedsiębiorców kończy się na owym pozornym "wszystko w porządku". To usypia, zatrzymuje w miejscu, a w konsekwencji prędzej czy później wyrzuca na margines gospodarczego obiegu. Dla niego to był punkt wyjścia. Studia i szkolenia dały mu perspektywę, pokazały, jak awansować do zupełnie innej ligi.
- Kontrast między nowoczesną wiedzą wyniesioną ze studiów a rzeczywistością był nie do zniesienia - opowiada dzisiaj menedżer. - Właściwie wszystko musieliśmy budować od zera, i to operując na żywym organizmie.
Jednak było warto. W krótkim czasie firma podwoiła przychody (ponad 10 mln zł) i zatrudnienie (powyżej 50 osób), nabrała wprawy w staraniach o unijne środki, ostro inwestuje w nowoczesny sprzęt, m.in. w linię do aseptycznego pakowania owoców. Ale dla Kowalkowskiego to dopiero początek. Już zastanawia się nad studiami MBA, a na razie uczestniczy w programie "Przyjaciele sukcesu", cyklu szkoleń dla MSP, organizowanych przez PKPP Lewiatan, Microsoft i Wyższą Szkołę Biznesu z Nowego Sącza.
- Szkolenia tego typu świetnie porządkują wiedzę, dają podstawowe, ale bardzo skuteczne rozwiązania codziennych problemów - uważa Kowalkowski. - Dobry prowadzący potrafi otworzyć oczy na nowe możliwości rozwoju, często oczywiste, które jakoś w natłoku bieżących spraw gdzieś umykają.
To, co ewidentne dla dużych korporacji - że nic nie zwraca się tak szybko, jak inwestycja w wiedzę - z trudem przebija się do mniejszych firm. Jak wynika z niedawnego badania Ipsosu, 67 proc. polskich przedsiębiorstw wydaje na szkolenia nie więcej niż 5 tys. zł rocznie. Paradoksalnie, to nie koszty są barierą dostępu do rynku szkoleń, ale mentalność. 59 proc. firm, które nie wydały w 2005 r. ani złotówki na szkolenia, tłumaczyło to tym, że pracownicy mają kwalifikacje odpowiadające potrzebom przedsiębiorstwa.

Inwestycja o gwarantowanym zwrocie

Ankietowane firmy za najpilniejszą potrzebę szkoleniową uznały obszar... administracji i BHP. Konieczność doskonalenia kwalifikacji menedżerskich wskazywano trzykrotnie rzadziej. Tymczasem eksperci od HR nie pozostawiają złudzeń: tylko firmy przesiąknięte kulturą ciągłej nauki mają szansę zbudować trwałą przewagę konkurencyjną. Reszta prędzej czy później zniknie.
- Jeszcze kilka lat temu dobór szkoleń przez firmy był dość przypadkowy, rzadko robiono użytek z wiedzy pozyskiwanej przez pracowników - zauważa Leszek Kaszuba, inżynier szefujący oddziałowi firmy Skanska w Lesznie. - Dziś hasło "szkolenie" działa jak magnes na pracodawców i pracowników.
Mocne w swoich branżach firmy wiedzą, że jest to inwestycja o gwarantowanym zwrocie, ale również niezbędna, jeżeli chce się utrzymać pozycję lidera. Jaka jest największa zaleta szkoleń?
- Pozwalają przygotować się na to, co może przynieść przyszłość, a przy tym znakomicie stabilizują grupę pracowników - wylicza Leszek Kaszuba. - Budują kompetentny, lojalny, odpowiedzialny zespół o wysokim morale.
I nie są to puste słowa. 70 jego pracowników (połowa zespołu) kilkanaście dni w roku spędza na szkoleniach, głównie w ramach firmowego Uniwersytetu Skanska. Natomiast sam Leszek Kaszuba bardzo chętnie uczestniczy w szkoleniach menedżerskich. Ostatnio szczególnie ceni sobie te z zakresu przywództwa sytuacyjnego SLII.
- Nauczyłem się budować właściwe relacje z ludźmi, efektywnie komunikować się z pracownikami na danym poziomie rozwoju, dzięki temu szybciej podejmujemy trafne decyzje - dodaje Leszek Kaszuba.
Efektywna komunikacja to właśnie jedna z tych umiejętności, w której polscy menedżerowie mają najwięcej do nadrobienia. Co jeszcze?
- Motywowanie ludzi (nie finansowe, lecz przez charyzmatyczną postawę przywódcy), coaching (pięta achillesowa wielu dyrektorów sprzedaży) oraz umiejętność grania do jednej bramki, czyli praca zespołowa - wylicza Rafał Szczepanik, wiceprezes Training Partners. - To absurdalna sytuacja, gdy działy w jednej firmie rywalizują między sobą, dzielenie się wiedzą nie jest nagradzane, a indywidualne cele pracownika kolidują z celami organizacji.