Logistyka zawsze była ważna. Rozwój cywilizacji opierał się na możliwości kontaktu i wymiany dóbr z innymi. W tym celu zakładano miasta nad rzekami (transport wodny), w tym celu budowano drogi. Jednak od zawsze logistyka swoją prawdziwą siłę ukazywała podczas działań wojennych. Niejeden starożytny „generał” poniósł porażkę, bo zabrakło mu strzał, pożywienia dla żołnierzy lub owsa dla koni. Szczególnie łatwo zapominali o logistyce wielcy dowódcy, którzy błyskotliwymi strategiami i siłą oręża wygrywali bezpośrednie bitwy – żeby wspomnieć takich dwóch co rzucili się na Rosję i odmrozili sobie to i owo z powodu opóźnienia dostaw w mroźnych ostępach. Właściwe miejsce w biznesie logistyka osiągnęła dzięki rozwiązaniom wdrażanym podczas II wojny światowej.

Przy okazji – sekrety logistyki nie są tak łatwe do skopiowania jak nowe produkty czy reklamy. Najlepiej o tym świadczy, że do dziś nikomu nie udało się do końca odkryć w jaki sposób powstało Stonehenge, a procedura budowy wielkich piramid jest tak skomplikowana że nikt nie byłby dziś w stanie powtórzyć takiego projektu.

Realizacja działań logistycznych powoduje oczywiście pewne koszty dla firmy. W układzie rodzajowym są to:
•  płace i narzuty, delegacje,
•  materiały, paliwo, energia,
•  inne przedmioty nietrwałe konsumowane w trakcie działań logistycznych,
•  amortyzacja,
•  remonty i konserwacja,
•  usługi transportowe własne i obce,
•  koszty finansowania odsetek od kredytów i zapasów,
•  koszty ubytków i strat,
•  koszty ubezpieczeń.

To że danego dnia w magazynie stoi np. 100 paczek z produktem wcale nie oznacza, że stan zapasów którymi można realizować zamówienia wynosi również 100. Zapasy dzielą się bowiem na kilka grup, a każda pełni określone funkcje. Zapas bieżący jest zużywany w toku normalnej produkcji i odtwarzany rutynowymi zamówieniami u dostawców. Zapas sezonowy jest tworzony dla zaspokojenia popytu w całym roku, a wytwarzany w określonych porach roku lub w określonych miesiącach. Zapas bezpieczeństwa zapobiega awaryjnym przestojom w produkcji. Jest to bufor na wypadek opóźnień dostaw i opóźnień realizacji zamówień. Zapas promocyjny jest utrzymywany w trakcie promocji marketingowej i budowany przed terminem promocji. Zapas spekulacyjny tworzy się w oczekiwaniu na zwyżki cen i zmiany kursów walut (żeby wtedy sprzedać – sprzedawca, żeby wtedy nie kupować – odbiorca). Zapas martwy to zapas nadmierny, który znacznie przekracza potrzeby i nigdy nie zostanie wykorzystany (odbiorca) lub sprzedany (sprzedawca). Jest to po prostu finansowa strata w postaci zapasów.

Specjalista od logistyki jest odpowiedzialny i powinien przyglądać się czterem wymiarom obsługi klienta:
•  czasowi realizacji dostaw – interesuje go czas od złożenia zamówienia do otrzymania towarów i mierzy go przy pomocy: czasu składania i przetwarzania zamówienia (w godzinach, dniach lub tygodniach, czasu dostawy towaru (w godzinach, dniach lub tygodniach), procentu zamówień realizowanych do całości zamówień w danej godzinie, w danym dniu, w danym tygodniu,
•  niezawodności dostaw – interesuje go regularność i kompletność dostaw o optymalnej częstotliwości wydań z magazynu oraz elastyczność dostaw i mierzy je przy pomocy: liczby wydań (w godzinach, w dniach), procentu realizacji kompletnych zamówień, procentu realizacji wydań i dostaw od ręki (minimalny czas oczekiwania na dostępny produkt w magazynie) do wydań i dostaw ogółem, liczby wydań i przyjęć zgodnych z harmonogramem,
•  dostępności produktu – interesuje go odsetek zapasów w magazynie przygotowanych do wydania i mierzy go przy pomocy: rotacji zasobów w dniach i razach, procentu realizacji zamówienia do stanu zapasu, stosunku liczby wydań do przyjęć zapasów,
•  sprawności obsługi klienta – interesuje go rodzaj systemu informatycznego zapewniającego komunikację z klientem i ocenia go przy pomocy: liczby systemów informatycznych w firmie (idealnie – jeden system dla wszystkich) i stosowania zaawansowanych narzędzi typu EDI, kody kreskowe, RFID czy systemy informacji online.

W logistyce szeroko stosuje się systemy informatyczne, ponieważ są one w stanie zapewnić szybki, niezakłócony i tani przepływ zasobów między nadawcą a odbiorcą. Także w trybie 24/7. System informatyczny może inicjować pewne działania w łańcuchu dostaw związane z przetwarzaniem zamówienia i tworzeniem dokumentów transportowych. Dzięki systemom można planować działania logistyczne odnośnie potrzeb materiałowych, tworzenia harmonogramu produkcji, planowania dystrybucji, terminów promocji sprzedaży. Jeśli kilka firm współpracujących przy transporcie uzyska dostęp do tego samego systemu, mogą one koordynować, dopasowywać swoje działania do działań firm partnerskich. Nie trzeba telefonować i potwierdzać (chyba że informacja wygląda niewiarygodnie dla doświadczonego oka menedżera ds. logistyki), tylko działać zgodnie z informacjami zapisanymi w bazie. Dzięki systemom można też prosto kontrolować przebieg operacji transportu, produkcji, magazynowania z centrali firmy oraz przekazywać transportowi, produkcji, magazynom nowe wytyczne, normy, schematy postępowania.

Aby ocenić poziom usługi dostawczej, najczęściej bierze się pod uwagę następujące cechy:
•  czas dostaw (szybkość realizacji zamówienia) – dostawa po czasie jest warta niewiele w stosunku do dostawy na czas, szczególnie gdy klient nie gromadzi zapasów,
•  terminowość – dotrzymywanie uzgodnionego terminu realizacji dostawy,
•  niezawodność – wiarygodność samego faktu dostawy i jej terminu oraz określa prawdopodobieństwo dotrzymania wyznaczonego terminu,
•  elastyczność – zdolność przedsiębiorstwa do spełnienia szczególnych życzeń klientów,
•  jakość – dokładność dostawy (zgodność z zamówieniem), stan dostarczonych towarów.

Jeśli zainteresowała cię logistyka, magazynowanie, zapasy, transport, przewożenie i składowanie, a może nawet chcesz dowiedzieć się jak zaprojektować sieć punktów węzłowych łańcucha logistycznego, sięgnij po książkę „Kompendium wiedzy o logistyce” Elżbiety Gołembskiej (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010). Książka jest dostępna w księgarniach i na stronie www.ksiegarnia.pwn.pl. Wykorzystanie za zgodą Wydawcy.


Źródło: „Kompendium wiedzy o logistyce” Elżbiety Gołembskiej (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010)