Odpowiedzialność karną członków zarządu przewiduje przede wszystkim Kodeks spółek handlowych. Zgodnie z art. 585 KSH – kto biorąc udział w tworzeniu spółki handlowej lub będąc członkiem jej zarządu działa na jej szkodę, podlega karze pozbawienia wolności do pięciu lat i grzywnie. Mowa jest tutaj o takim postępowaniu, które zagraża interesom spółki. Może nim być choćby przekazywanie konkurentom informacji o firmie. Niekoniecznie musi przy tym powstać szkoda majątkową w spółce.
Innym przykładem odpowiedzialności członków zarządu jest niezgłoszenie wniosku o upadłość spółki prawa handlowego, gdy powstaną przesłanki taki krok uzasadniające. Zgodnie z art. 21 Prawa upadłościowego i naprawczego, wniosek o ogłoszenie upadłości należy zgłosić w sądzie w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości. Upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Za niezłożenie takiego wniosku członkowi zarządu grozi m. in. kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.

Niebezpieczne drobiazgi

Członkowi zarządu odpowiedzialność karna grozi także za dopuszczenie do nabycia przez spółkę handlową własnych udziałów albo do brania ich w zastaw. Może to skutkować karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do sześciu miesięcy. Członkowie zarządu mogą też odpowiadać za dopuszczenie do wydania przez spółkę dokumentów imiennych, na okaziciela lub dokumentów na zlecenie na udziały lub prawa do zysków w spółce. Grozi im za to kara grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do sześciu miesięcy. Warto też pamiętać o przepisie, który często umyka członkom zarządu. Mówi on o tym, że ten kto dopuszcza do tego, że pisma i zamówienia handlowe nie zawierają danych określonych w przepisach (takich m. in. Jak nazwa firmy, siedziba spółki, jej adres oraz oznaczenie sądu rejestrowego i numeru, pod którym spółka jest wpisana do rejestru) – podlega grzywnie do 10 tys. zł.
Poza Kodeksem spółek handlowych, zasady dotyczące odpowiedzialności członków zarządu przewiduje Kodeks karny. Według art. 296a § 1 tegoż aktu, osoba, która pełni funkcję kierowniczą i przyjmuje korzyść majątkową lub osobistą albo jej obietnicę w zamian za zachowanie mogące wyrządzić tej jednostce szkodę majątkową albo za czyn nieuczciwej konkurencji lub za niedopuszczalną czynność preferencyjną na rzecz nabywcy lub odbiorcy towaru, usługi lub świadczenia – podlega karze pozbawienia wolności od trzech miesięcy do pięciu lat. Tej samej karze podlega ten, kto we wskazanych wyżej przypadkach udziela albo obiecuje udzielić korzyści majątkowej lub osobistej. Nie podlega jej jednak sprawca przestępstwa polegającego na udzielaniu albo obietnicy udzielenia korzyści majątkowej lub osobistej, jeśli korzyść majątkowa lub osobista albo ich obietnica zostały przyjęte, a sprawca zawiadomił o tym fakcie policję i ujawnił wszystkie istotne okoliczności przestępstwa, zanim organ ten o nim się dowiedział.

Część kary poniesie spółka

Kodeks karny skarbowy przewiduje odpowiedzialność posiłkową spółki, w sytuacji wyrządzenia przestępstwa bądź wykroczenia skarbowego przez jej zarządcę, pełnomocnika lub osobę działającą w jej imieniu. Na czym taka odpowiedzialność polega?
Według art. 24 Kodeksu karnego skarbowego, na karę grzywny wymierzoną sprawcy przestępstwa skarbowego czyni się w całości albo w części odpowiedzialną (posiłkowo) osobę prawną (np. spółkę akcyjną, czy spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością), jeżeli sprawcą czynu zabronionego jest zastępca tego podmiotu prowadzący jego sprawy jako pełnomocnik, zarządca, pracownik lub działający w jakimkolwiek innym charakterze, a zastępowany podmiot odniósł albo mógł odnieść z popełnionego przestępstwa skarbowego jakąkolwiek korzyść majątkową. Niezależnie od nałożenia odpowiedzialności posiłkowej, sąd zobowiązuje podmiot, który uzyskał korzyść majątkową, do jej zwrotu w całości albo w części na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Nie dotyczy to korzyści majątkowej podlegającej zwrotowi na rzecz innego uprawnionego podmiotu. Przestępstwami i wykroczeniami skarbowymi, które mogą się wiązać z pełnieniem funkcji członka zarządu spółki są m. in. nieterminowa wpłata podatku przez płatnika czy uchybienie w zakresie zgłoszenie identyfikacyjnego bądź aktualizacyjnego.