Dodatki pozafinansowe, wprowadzane do systemów wynagrodzeń w korporacjach rozpoczynających działanie w Polsce w latach 90. i uważane wtedy za przejaw luksusu i dobrego traktowania przez firmę, obecnie uważane są za standardowy składnik płacy całkowitej. W ciągu ostatnich kilkunastu lat postrzeganie przez pracowników poszczególnych dodatków pozapłacowych przeszło gruntowną ewolucję. Telefon komórkowy z limitem minut na prywatne rozmowy, który dla specjalisty sprzed dekady był dowodem uznania od firmy oraz przedmiotem pomocnym w codziennym życiu, dziś bywa często powodem frustracji. Dzięki służbowej komórce jest on dostępny dla firmy przez całą dobę. Wielu pracownikom to nie odpowiada w czasie, który spędzają z rodziną i przyjaciółmi. Chcą utrzymać równowagę pomiędzy życiem prywatnym i służbowym, a telefon im to uniemożliwia. Jednocześnie komórka stała się w ostatnich latach towarem łatwo dostępnym i niedrogim, co czyni ją mniej atrakcyjnym jako dodatek.
Zamożność Polaków, szczególnie tych żyjących w większych miastach, w ostatnich latach znacząco się zwiększyła. Dlatego też, prócz płacy w formie finansowej, polscy pracownicy zaczęli zwracać także na gratyfikacje niefinansowe. W wielu branżach, np. konsultingu czy centrach outsourcingowych, takie dodatki jak karnety na zajęcia sportowe, kursy języków obcych czy dodatkowa opieka medyczna, stały się standardem.
Różnice w przyznawaniu określonych świadczeń dodatkowych są związane z branżą, w której zatrudniony jest dany pracownik, z regionem oraz - w największym stopniu – z poziomie zarządzania, na jakim się znajduje.

Ubezpieczenia tylko dla zarządu

Członkowie zarządu to osoby otrzymujące i przyzwyczajone do otrzymywania, najbardziej prestiżowych świadczeń pozafinansowych. Za standardowe narzędzia pracy na tym poziomie zarządzania uważane są laptop, telefon komórkowy, samochód służbowy. Nie będą więc one traktowane jako świadczenia pozafinansowe. Świadczeniami o charakterze elitarnym dla tej grupy będą np. służbowa karta kredytowa (regulowanie rachunków biznesowych za jej pomocą jest uważane za objaw wysokiego statusu) oraz wysoka kwota na wydatki reprezentacyjne.
5% członków zarządu otrzymuje zwrot kosztów mieszkania. To w Polsce wciąż nowe świadczenie, nawet w przypadku relokacji pracowniczej. Dlatego oferowane jest tylko tym, którzy wyraźnie tego oczekują.
W przebadanych przedsiębiorstwach ponad połowie członków zarządu przysługują szkolenia merytoryczne, a nieco mniejszej liczbie – niemerytoryczne. Jako prestiżowy rodzaj szkoleń traktowane są szkolenia zagraniczne. Na tym poziomie zarządzania uprawnionych jest do nich 39% członków zarządu.
Jako świadczenia o charakterze ekskluzywnym w Polsce wciąż są traktowane ubezpieczenia dodatkowe. Dlatego też największymi ich beneficjentami są członkowie zarządu. 29% spośród nich otrzymuje ubezpieczenie na życie, a jedna czwarta – ubezpieczenie od wypadków. Gratyfikację w formie dodatkowego ubezpieczenia emerytalnego otrzymuje 9%, a chorobowego – 5% członków zarządu.

Pakiety coraz bardziej rozciągliwe

Kadra kierownicza to druga grupa pracownicza po członkach zarządu, która w Polsce otrzymuje znaczącą część swojego wynagrodzenia całkowitego w formie płacy zmiennej i świadczeń pozafinansowych. Laptop, telefon i samochód są niej narzędziami pracy, więc – podobnie, jak w przypadku członków zarządu - nie należy ich traktować jako świadczeń dodatkowych.
Dla kierowników świadczenia o charakterze elitarnym nie są już tak istotne, jak dla członków zarządu. Widać to na przykładzie kart kredytowych i wydatków reprezentacyjnych. W przypadku tej grupy nie ma także praktyki przyznawania zwrotu kosztów wynajmu mieszkania.
Kadrę kierowniczą w Polsce tworzą pracownicy o kilku-, kilkunastoletnim doświadczeniu zawodowym i o zrównoważonych potrzebach rozwoju zawodowego i życia prywatnego. Pozafinansowe pakiety mają tę tendencję odzwierciedlać.
Kierownicy są znaczącą grupą beneficjentów szkoleń. Prawie dwie trzecie z nich uczestniczy w szkoleniach merytorycznych, a połowa – w szkoleniach niemerytorycznych. W szkoleniach zagranicznych uczestniczy już jednak dużo mniejszy odsetek kierowników, niż członków zarządu, zaledwie – 15%. Niemal jedna czwarta kierowników otrzymuje dodatkowe ubezpieczenia na życie, a jedna piąta - od wypadków. Dodatkową emeryturę pracodawcy zapewniają 12% kierowników.
Obecnie rynek pracy zmienia się bardzo dynamicznie. Przez ostatnie dwa-trzy lata mieliśmy do czynienia z „rynkiem pracownika”, natomiast w ostatnich tygodniach coraz więcej słyszy się o zwolnieniach w przedsiębiorstwach i dotychczasowa tendencja zdaje się odwracać. Nie zmienia się jednak na pewno fakt, że dodatki pozafinansowe stały się już istotną częścią płacy całkowitej pracowników.
Oprócz dotychczas przyznawanych w Polsce dodatków pozafinansowych, rysuje się tendencja do rozszerzania ich pakietu po pierwsze na innych niż dotychczas pracowników, czyli w dół hierarchii organizacyjnej, oraz -po drugie - na inne rodzaje dodatków. Nowymi typami dodatków, które ostatnio pojawiły się na rynku, są np. płatne dodatkowe dni wolne oraz możliwość pracy w domu. Obie formy są bardzo cenione np. przez młodych rodziców.