Z kolei przykładem obowiązków związanych z udziałem może być obowiązek wniesienia dopłat (art. 177 -179 kodeksu spółek handlowych - na temat dopłat por. szerzej Krzysztof Kohut Instytucja dopłat w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, www.karieramanagera.pl) czy też obowiązek wnoszenia powtarzających się świadczeń  niepieniężnych (art. 176 kodeksu spółek handlowych).

Artykuł 186 kodeksu spółek handlowych

Przepisem który reguluje zagadnienie współodpowiedzialności zbywcy i nabywcy udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, w razie gdy zbywca udziału nie wykonał wobec spółki obowiązków świadczeń wynikających z udziału jest art. 186 kodeksu spółek handlowych.

Zgodnie z art. 186 par. 1 kodeksu spółek handlowych w przypadku zbycia udziału lub jego części nabywca odpowiada wobec spółki solidarnie ze zbywcą za niespełnione świadczenia należne spółce ze zbytego udziału lub zbytej części udziału. Przepis ten stosuje się również do zbycia ułamkowej części udziału.

Zakres przedmiotowy

W doktrynie prawa handlowego powszechnie przyjmuje się, że powyższy przepis od strony przedmiotowej dotyczy zbycia, darowizny, zamiany udziału, natomiast nie dotyczy takich sytuacji jak nabycie udziału w drodze dziedziczenia lub nabycie udziału w drodze egzekucji   komorniczej. Wydaje się że wspomniany przepis powinien również dotyczyć sytuacji wniesienia udziału jako aport do innej spółki, chociaż w tej sytuacji należy mówić raczej o przeniesieniu niż o zbyciu udziałów (por. jednak Szajkowski, Tarska - w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz do artykułów 1–633, Sołtysiński, Szajkowski, Szumański, Szwaja, Rok wydania: 2005, Wydawnictwo: C.H.Beck, Wydanie: 2, komentarz do art. 186 k.s.h.). Z pewnością jednak wspomniany przepis ma praktycznie największe zastosowanie w przypadku „zwykłego” zbycia udziału (udziałów) na podstawie  umowy kupna-sprzedaż udziałów.

Wskazać przy tym należy także to, że przepis ten dotyczy praw i obowiązków związanych z udziałem, a nie dotyczy sytuacji gdy dany obowiązek wobec spółki nie jest związany z udziałem ale z osobą wspólnika (w doktrynie jako przykład tej ostatniej sytuacji wskazuje się obowiązek zwrotu bezprawnie pobranych wpłat przez wspólnika – por. A. Kidyba w:  Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Komentarz, Andrzej Kidyba, rok 2005, Wydawnictwo: C.H.Beck,  Wydanie: 4, komentarz do art. 186 k.s.h.). 

Solidarna odpowiedzialność

Zgodnie z przytoczoną regulacją zbywca i nabywca udziału odpowiadają solidarnie wobec spółki za świadczenia należne spółce. Odpowiedzialność solidarna uregulowana jest w art. 366 i nast. kodeksu cywilnego. Solidarna odpowiedzialność zbywcy i nabywcy oznacza że wierzyciel (w tym wypadku spółka) może dochodzić niespełnionych należności związanych z udziałem zarówno wobec zbywcy jak i wobec nabywcy lub też wobec zbywcy i nabywcy udziału

Umowa między zbywcą i nabywcą

Powyższa zasada chroniąca interes spółki nie może być wyłączona. Strony umowy zbycia udziałów mogą się jednak umówić odmiennie niż przewiduje art. 186 kodeksu spółek handlowych co do zakresu swojej odpowiedzialności (tak słusznie: E. Marszałkowskiej-Krześ [w:] Jacyszyn, Krześ, Marszałkowska-Krześ, Komentarz, s. 302).

Umowa stron będzie jednakże odnosić skutek tylko pomiędzy stronami umowy zbycia udziałów, a nie wobec spółki. Inaczej mówiąc umowa zbycia udziału będzie odnosić tylko skutek wewnętrzny pomiędzy zbywcą i nabywcą udziału, zaś wobec spółki cały czas ponoszą oni odpowiedzialność solidarną.  Biorąc pod uwagę powyższy przepis należy uznać,  że uregulowanie w umowie zbycia udziału zasad na jakich strony umowy  będą ponosić odpowiedzialność wobec spółki za niewykonane świadczenia wynikające z udziału powinno być ekonomicznie uwzględnione w cenie sprzedaży udziałów. Może się przecież zdarzyć tak że wartość obciążeń wobec spółki wynikających z udziału może znacząco wpłynąć lub w skrajnych wypadkach nawet przewyższyć, wysokość ceny zbywanego udziału.

W konsekwencji może to zniweczyć ekonomiczny cel umowy jaką zamierzały osiągnąć strony umowy. W związku z powyższym w przypadku gdy przedmiotem umowy sprzedaży są udziały, które są obciążone niewykonanym zobowiązaniem wobec spółki strony powinny uregulować zasady na jakich będą one ponosić ciężar ich wykonania bądź zasady na jakich dokonają wzajemnych rozliczeń w razie gdy Spółka będzie dochodzić tych świadczeń na zasadach przewidzianych w art. 186 kodeksu spółek handlowych.
Stosownie do art. 186 par. 1 zd. 2  kodeksu spółek handlowych przepis zd. 1 powyższego przepisu stosuje się odpowiednio w razie zbycia ułamkowej części udziału.

Przedawnienie roszczeń

Zgodnie z art. 186 par. 2 kodeksu spółek handlowych  Roszczenia spółki do zbywcy z tytułu świadczeń określonych w § 1 przedawniają się z upływem trzech lat od dnia, w którym zgłoszono spółce zbycie udziału, jego części lub ułamkowej części udziału.

Termin przedawnienia liczy się więc nie od zawarcia umowy sprzedaży, ale od powiadomienia Spółki o fakcie zbycia udziału. Stosownie bowiem do art. 187 par. 1 zd. 2 kodeksu spółek handlowych  przejście udziału, jego części lub ułamkowej części udziału oraz ustanowienie zastawu lub użytkowania jest skuteczne wobec spółki od chwili, gdy spółka otrzyma od jednego z zainteresowanych zawiadomienie o tym wraz z dowodem dokonania czynności.


Autor: radca prawny Krzysztof Kohut