Jasno widać, że wymaga to rzadkiego talentu przywódczego, który przejawia się w łączeniu przeciwstawnych zachowań: bezwzględnego skupienia na celach i gotowości odrzucenia, poświęcenia lub zaprzeczenia wszystkiemu co od tych celów odciąga, oraz komunikowania wizji przyszłości i nieustannego dawania dowodów że wszystko idzie w dobrym kierunku.

 

Tego szef Apple - i każdy inny menedżer - może nauczyć się od hakerów, komputerowych włamywaczy, cyberprzestępców XXI wieku.

 

Czego jeszcze możesz się od nich nauczyć - zupełnie legalnie?

 

Co było pierwsze: jajko czy kura?

 

Każda nowa technologia – czyli rozwiązanie problemu wymagające zużycia określonych zasobów – jest wprowadzane na rynek z pewnym ryzykiem. Nigdy nie wiadomo z góry które rozwiązania zyskają społeczne uznanie i przyniosą firmie przychody. Dlatego wprowadzenie nowej technologii musi być jak najprostsze: trzeba po prostu przedstawić ją użytkownikom i dążyć do jak najszybszego upowszechnienia (korzystając np. z rozwiązania copyleftu lub odpowiednich strategii marketingowych). Dopiero gdy upowszechni się, zacznie odgrywać determinujący wpływ na sposób w jaki użytkownicy robią pewne rzeczy. Na przykład –upowszechnienie przeglądarki Google zmieniło sposób wyszukiwania informacji i tworzenia stron internetowych. Zmiana taka może być bardzo silna – pewien znany badacz technologii informatycznych przekonywał, że Google przekształca internautów w głupków.

 

Ogólne rozwiązanie dylematu brzmi więc: najpierw wprowadza się narzędzie, potem dzięki niemu uzyskuje się oczekiwany cel np. zmianę zachowań.

 

Jeśli więc twoim celem jest jajko na jajecznicę, to narzędziem do jego uzyskania jest kura – kura więc była pierwsza. Jeśli zależy ci na kurze do rosołu, to narzędziem jest jajko – jajko więc było pierwsze.

 

Jak angażować klientów w social mediach?

 

Wśród kultur młodzieżowych związanych z komputerami można wyróżnić trzy stopnie zaawansowania. Poziom pierwszy, najbardziej powszechny, to „hanging out” – polega na wykorzystywaniu mediów do podtrzymywania relacji społecznych: wymiany poglądów, dyskusji, udostępnianiu znalezionych treści. Poziom numer dwa to „messing around” – wiąże się z bardziej zaawansowanym użyciem technologii, polegającym na eksperymentowaniu z mediami i ich treścią. Może to być np. umieszczanie własnych filmów i remiksów muzycznych w YouTube, prezentacji w SlideShare czy infografik w CoolInfographics. Prowadzenie bloga też mieści się na tym poziomie – ponieważ wymaga od autora zaawansowanego operowania słowem, strategicznego doboru tematów, promocji bloga, kontaktu z czytelnikami itp. W końcu poziom najbardziej zaawansowany czyli „geeking out” – na tym poziomie użytkownicy technologii poświęcają swój zapał, czas i zdolności do zdobycia eksperckich kompetencji w jej obsłudze. Status ten niekoniecznie wynika z dyplomów ukończonych szkoleń, lecz z realnych osiągnięć i uznania przez istniejące już eksperckie, często globalne, sieci innych twórców, komentatorów i odbiorców.

 

Jak pokonać przeciwnika znacznie większego od siebie?

 

Pierwsza i podstawowa lekcja jaką musi sobie przyswoić każdy haker to: „nie bądź rewolucjonistą”. Hakerzy mają świadomość, że popularne technologie wpływają na wiele ludzkich zachowań: jedne umożliwiają, inne ograniczają, a jeszcze inne całkowicie eliminują. Determinizmowi temu przeciwstawiają się poprzez tak zwane interwencje. Interwencje te mogą polegać na kompromitowaniu dominujących rozwiązań przez wykazywanie istniejących w nich luk, słabości i zagrożeń dla bezpieczeństwa użytkowników. Hakerzy nie są więc rewolucjonistami, nie walczą z systemem otwarcie, rzucając się na czołgi z butelkami wypełnionymi wyjątkowo podłym bimbrem. Hack to interwencja partyzancka – nie zmienia istoty systemu, a modyfikuje jego zewnętrzne efekty. Techniczna zmiana w systemie, jeśli w ogóle zachodzi, występuje lokalnie i nie jest łatwa do wykrycia standardowymi procedurami np. haker instaluje w jednej budce telefonicznej rozwiązanie dzięki któremu dzwoni za darmo. W dodatku hack może zmienić istniejący wpływ technologii na ludzi – nawet jeśli zostanie wykryty i zlikwidowany, to wiedza o nim pozostaje w społeczności osób zainteresowanych. W taki sposób można odnieść sukces.

 

Etyczny jak haker?

 

Jeśli przyjąć hakerstwo za przejaw nowego podejścia do filozofii biznesu, a hakerów za reprezentantów nowej etyki pracy, to jakie wartości tworzą sukces tego podejścia? Siedem wartości jest kluczowych: pasja (zaangażowanie i chęć sukcesu), wolność (wybór projektów do realizacji), wartość społeczna (wynikające z organizacyjnej misji ulepszanie świata), otwartość (chęć do nauki, przyjmowanie krytyki, współpraca z innymi), aktywność (skupienie na wytwarzaniu efektów zamiast na przesadzonym planowaniu i nic nie wnoszących spotkaniach), troska (lojalność względem własnej grupy, gotowość pomocy) i kreatywność (która jest największą wartością – ustawiczne pokonywanie barier użyteczności, przyzwyczajeń i celów uznawanych za możliwe do realizacji).

 

Najsłabszym ogniwem bezpieczeństwa technologii są ludzie

 

Jeden z rodzajów hakerskiej interwencji polega na wykorzystaniu faktu, że systemy technologiczne nieustannie wchodzą w interakcje z ludźmi. Interwencja ta nosi nazwę „inżynierii społecznej”, a jej odmiany są znane od dawna: „kantowanie”, „oszustwo”, „naciąganie”, stosowanie wybiegów, odwrócenia uwagi, podstępu w celu skłonienia człowieka do przekazania informacji. Kryje się za tym następująca logika: po co trudzić się przeprowadzaniem skomplikowanego ataku SQL, kiedy można do kogoś zadzwonić, podać się za rozwiązującego krytyczny problem informatyka i skłonić osobę po drugiej stronie linii do przekazania ważnej nazwy użytkownika i hasła? Istnieje wiele takich ataków inżynierii społecznej na przykład podglądanie „kątem oka” (shouldersurfing) i zapamiętywanie szczegółów w miarę ich wpisywania. Innym przykładem jest podawanie się za obsługę techniczną, kiedy kraker wykorzystuje swoją wiedzę techniczną, by przekonać pracownika firmy, że on sam również dla niej pracuje.

 

Pracownicy muszą więc dokładnie wiedzieć jakie dane mogą podać, a jakich nie. Które odzywki są manipulacją i socjotechnicznym wybiegiem, a które nie są. Nie można złożyć tego na karb „rozsądku dorosłego człowieka” – bo ludzie dorośli biorą pożyczki których nie są w stanie spłacić i jeżdżą samochodem po alkoholu. Na pracodawcy spoczywa obowiązek, aby wyszkolić pracowników w tym zakresie, a potem traktować ich z szacunkiem żeby nie mieli wymówek do popełniania błędów.

 

Inspiracją tekstu jest książka „Hakerstwo” Tima Jordana (Wydawnictwo Naukowe PWN, 2011). Znajdziesz ją w e-księgarni www.ksiegarnia.pwn.pl. Wykorzystanie za wiedzą Wydawcy.